Гафу Кайырбеков. Олендер, поэмалар. ІV

БІРІНШІ ХАТ

«Көңіл-ай! Көніл деген жан ба едің, сен,

Адамзат жаралғаннан бар ма едің, сен?

Сен әлде жүрек ісі — сезім бе едің,

Дәт, қуат, шабыт, рух, әл ме едің, сен?

Әйтеуір, көңіл сұрап көрінгеннен,

Жатамыз, алғаш сәлем берілгеннен. 

Адамды ұстап тұрған алтын тірек,

Сол деген арылмаймын сенімнен мен.

Сенім де — сол көңілдің бір шыбығы,

Көңілмен байланысты тіршілігі,

Көңілдің күндіз, түндей екі беті —

Адамның я күлуі, күрсінуі.

Біреудің біреу кетсе жығып туын,

Біреудің біреу алар жұлып мұңын,

Қырсық та, қайырым да — адам ісі,

Әмірі өмір деген бір мықтының.

Ал, өмір тәтті жақсы, жаманға да,

Жан бермей, алысамыз соған бола.

Өзінен жаманмын деп, кісі безбес

Ойлайды керекпін деп қоғамға о да.

Осылай өмір заңы, тірлік қамы,

Жүректің тоқтамайтын жүйткіп қаны.

Қос қолдап айрылмасқа тіресеміз,

Сырғанақ өмір деген бір тұтқаны.

Сол өмір деп қалғанда «Енді кетем»

«Мен саған болысамын, елдік етем»,

Дейтіндей жан бар ма деп жаутаңдайсың,

Тарылып дүние деген кең бір мекен.

Мысалы, сау денеңді дерт мен деді,

Шыбықтай балғын едің көктемдегі,

Бар еді өңкей сәби армандарың,

Жүректе әлдилеген көптен бері.

Бар еді аппақ адал мақсаттарың,

Қызықтың қақпасының ашпақ бәрін,

Ай нұрын, күн сәулесін, дүние шуын,

Кетуге ыңғайланса тастап тәнің.

Азғырып, ажал десе: «Кел, тыныс тап!

Жаның да ол дүниеде еркін ұшпақ!» 

Соңғы рет сонда әлемге бір қарасаң,

Ақырғы үміт арқан шетін ұстап.

Ал сонда, ақ киімді бір періштең,

Сағынып, сақтаушыңдай күткен іштен,

Ілінсе жанарыңның ұшына кеп,

Үңілсе күлімсіреп, төніп үстен.

Үміттің маңдайынан Сенім сипап,

Талықсып рахатпен сен ұйықтап,

Оянсаң белгісіз бір мерзімнен соң,

Манағы тас құшақтан серіліп қап.

Бойыңнан бөлінгендей бір ғаламат,

Жатқандай жаңа туып күнге қарап,

Жыбырлап әлсіз қанат кірпіктерің,

Өңіңе тіршіліктің нұры тарап.

Қайтадан сенім қолы сені әлдилеп,

Секіріп, алақайлап, көңіл билеп,

Шаттық пен Разылық араласып,

Өзіңмен өзің сөйлеп сәл күбірлеп.

Әлі де қайда екенің білмей бірақ,

Әйтеуір ақ босаға, үйден, жырақ,

Сезесің жатқаныңды, сезесің де,

Кетесің тағы ұйқыға жай қалжырап.

Келесі оянғанда кемел тірлік,

Санаға сәуле беріп «Жеңіп тындық!»

Деген бір салтанатты хабар айтар,

Есте жоқ болған айқас, өткен сұмдық.

Тек қана ақ қанатты сол періштең,

Тағы да күлімсіреп төнген үстен.

«Профессор...» дегенін әзер шығып,

Сарқып айтып жатасын өңгені іштен.

Тіл жетпейтін ризалық орнап саған,

«Ақырғы рет мені де қорғапты адам,

Шіркін, адам, бауырым, жан туысым,

Қайтіп саған алғысты арнап бағам?

Қайтіп саған жеткізем сол алғысты,

Жеткізетін кім бермек маған күшті.

Сен бересің, оны да сен бересің.

Адам күшін жаратқан қоғам күші!

Ризамын мен саған, туған Отан,

Алғысымды алдымен саған айтам.

Қымбаттатып қойған сен тірлігімді,

Сенсің маған шыққан күн, ағарған таң!»

Деп жатасың сайрап сен ұзақ іштен,

Профессор жымиып тұрады үстен,

Тұрады үстен жарқырап ажары оның,

Адам тілі жетпейтін қуанышпен.

«Шіркін, дәрігер қорғаушым, арашашым,

Нендей күшті теңеуге жарасасың.

Сен әйелсің, профессор, анасың, сен,

Мен де анамын, төгілген қара шашым.

Мен де анамын төгілген мейірімім,

Бар күшімен ризамын пейілімнің,

Бар көңілімен ризамын балаларымның,

Бар тілегімен ризамын жан-жарымның!

Сенсің менің әулием, жарықтығым,

Сен сыйладың әлемнің жарық күнін.

Сенің үлкен жүрегін аман болсын,

Ақ тілегім, айтарым анық бүгін!

Сенің жолың бақытқа сайраған жол,

Жан екенмін жарықтан сыбағам мол.

Абыройлы елімнің профессоры,

Жақсы қызы қазақтың сен аман бол!

Көңіл-ай! Көңіл деген жан ба едің сен!

Екі туған көзімде бар ма едің сен?

Ал бар болсаң, білін сен қорғаушыма,

Сүйінген де, сүйенген дәрменім сен.

Шіркін, біздің ақындар, қайдасыңдар?!

Мынау ерлік күшіне жалғасыңдар!

Менің отты сезімім, жан-күйімді

Сендер ғана жеткізіп айтасыңдар!

Қараңдаршы жүзіме сәл шыдап бір,

Қуаныштан көз жасым тамшылап тұр,

Өтінемін, дәрігердің өр еңбегін

Жазыңдаршы, бауырлар, жақсылап бір?

Ал әзірге, Апатай, қолың бер сен,

Ақ қағазға тым еркін ойымды өрсем,

Осы менің қолымнан бар келгені,

Анда-санда бір оқып көңіл бөлсең!

Мен барайын мақтанып перзентіме,

Бақытымның бесігін тербетуге.

Осынау күшті жүрекпен, махаббатпен

Маздап жанып жүріңіз жер бетінде!»