Fariza Ongarsynova. Otkendi kaitalau

1961 ЖЫЛ

...Кешкісін мен Любаны балалар бақшасынан алып қайттым. Осы жүрісім өзіме ұнайды: ертемен – балалар бақшасына, кешкісін – үйге. Бір кезде Надюшка екеуміз де осылай жүретінбіз.

– Ал, Надя үп-үлкен болып, балабақшаға қалай барды? – деп таңырқайды Люба.

Осылай Москва көшелерінде осындай сұрақтарға жауап беріп қойып келе жатуды ұнатамын.

– Мамам сенің келгеніңді білмейді, ал мен білемін! – дейді Люба.

– Жоқ, мамаң біледі.

– Бәрібір мен бұрын білдім. Маған мамам да емес, Надя да емес, сен келдің ғой!

Көктемнің ылғалды ауасы тап-таза.

Айнала жарық, торғайлар шырылдайды, тротуар жанындағы машина, автобустардың ізіндегі шалшық суларға көгершіндер шомылады. Адамдар да, машиналар да асығып барады. Светофор оттары жымыңдайды. Айналаның бәрі күндегіше қарбалас, көңілді.

– Надя да сен секілді, кішкентай болған, – деймін.

– Ал мен үлкенмін.

– Яғни, Надя да сен секілді үлкен болды. Бірақ оның балабақшаны қандай жақсы көргенін білесің бе? Тіпті жексенбі күндері де біздің балабақшаға барғанымызды қалайтын...

Люба үндемейді. Содан соң басқа бір нәрселер туралы айтып кетеді. Кенет:

– Мен де балабақшаны жақсы көремін, – дейді. Ол әдейі айтып келеді: менің неге үндемей қойғанымды түсініп құлаққа жағымды сөздерді маған әдейі айтады.

– Қойшы, шынымен жақсы көресің бе?

– Жақсы көремін! Рас айтам, жақсы көремін! Осыдан бір жыл бұрын болған жағдайды ол қазір біле ме екен? Люба сағат жетіде оянғанда, көзінің жасы бірге тамшылайды, ал біз балабақшаға сегіз жарымда келгенде әлгі көз жасы өксуге айналады. Мен үйтіп-бүйтіп, жасырынып кетіп қаламын... Ал, кешкісін... Кешкісін мен Люба балалармен бірге болмағанын, меңгерушінің бөлмесінде біресе «мамасына», біресе «папасына» телефон соғып отырғанын есітемін.

Ал, балабақшаға баратын жолда ше? Ой, оның қандай жол екенін білсеңіз! Люба көпірдің үстіне құлап, аяғын соғып тарсылдатып: «Сол балабақшаға барғанша мені қабаған иттер жеп қойғаны жақсы!» – деп көшені басына көтереді.

– Мен де жексенбіде балабақшаға барғым келеді, – дейді қазір маған Люба. – Надя сияқты! Көресің ғой! Ал, жексенбі қашан?

Мен Любаға жексенбі қашан екенін айтамын. Содан соң сұрақ қойдым:

– Сен Гагарин туралы бәрін білесің бе?

– Гагарин емес, Юрий Алексеевич Гагарин! – деп Люба мені түзетеді.

...Мен балалық шақ туралы – өзімнің және біздің – ойлап келемін. Мүмкін, бүгінгі балалардың балалық шағы мен жастық шағына ұқсамайтын балалық пен жастық шақ жайлы. Алайда ұқсамаудың өзінде ұқсастық болады. Соның бәрі біздің есімізде ме?

Біз қазір Люба екеуміз көшемен, тіпті, проспект бойымен – ол қазір дәл осылай аталады – келе жатырмыз, бірақ бұл проспект бір кезде жоқ еді ғой. Жол ғана бар болатын, біз осында шаңғы тебуге немесе жәй қыдыруға келетінбіз! Біз! Ал біз сол жылдары қандай едік? Және біз осы жолдың бойымен майданға кеттік – бүгінгі проспект майданға ең жақын алаң болды ғой. Біз сол алаңмен алға жүре бердік, жүре бердік, бірақ өзіміз қандай едік?

Біз, Люба екеуміз, жасыл желекке оранған, кең Ленинград проспектісімен келе жатырмыз. Люба екеуміз келеміз. Ал, мен Надюша жайлы ойлап келем. Және Наташа жайлы. Оның үйге ертерек келетіні жақсы болды.

Люба ұйықтап қалды. Бұдан бір сағат бұрын Наташа телефон соққан еді:

– Ашуланба, менде партком. Кете алатын емеспін!

Ертерек келем дегені осы болса!

Бірақ мен ашуланбаймын. Мен оны күтіп отырмын. Біз Надюша екеуміз отырмыз.

– Папочка, содан соң не болды?

Біз ұзақ отырдық. Өткен уақыттар туралы айттық. Қырқыншы, қырық бірінші және кейінгі жылдар туралы. Бұлар жайлы көп-көп айта беруге болады.

– Енді бар, сабағыңа әзірлен, – деймін Надюшаға. – Мамаң келмей тұрғанда...

– Кейін маған тағы айтасың ба?

– Айтамын...

– Өткенді қайталауға кеттім.

– Сен бәлкім, мұны түсінбейтін шығарсың, – деймін. – Бірақ өткенді білмей тұрып, бүгінгіні ұғына алмайсың. Өткенді қайталау деген...

– Не туралы айтып отырғаныңды білемін, – дейді Надюша. – Бүгін Шереметьевода кубалықтарды қарсы алдық. Біреуі жақсы сөйледі. Біз сіздердің жасағандарыңызды – революцияны қайталап жатырмыз дейді. Бізге жеңілірек, өйткені біз сіздер салған жолмен келеміз дейді. Сен осы туралы айтып отырсың ғой?

– Осы туралы да, Надюш. Ал, сен, тіпті, өсіп қалыпсың. Жарайды, бар!

Надюша сабақ оқып отыр, мен Наташаны күтіп отырмын.

Телефон шырылдады. Сол болар!

– Надяны шақырыңызшы, – деген байсалды жуан дауыс.

– Қазір. Надюш, сені шақырады. Надя біреумен сөйлесіп тұр.

– Папочка, бұл Игорь! Оның... әкесі ауырады... Мен барып келейін бе?

Мен басымды изеймін.

– Игорь, мен қазір келемін, – дейді ол трубкаға. – Иә, иә, қазір. Маған рұқсат берді.

Надюша есік алдына барып үлгерді.

– Тоқтай тұр, – деймін. – Фамилиясы қалай?

– Кімнің?

– Ана Игорь дегеннің.

– Баринов, немене? – деп түсінбейді Надюшка. – Сен білесің ғой.

Әрине, атын да, фамилиясын да естідім. Ондай фамилиясы барлар көп қой. Бірақ бұрын қалай ойламағанмын мен...

– Сен білмейсің бе, Игорьдың ағасы болды ма екен? – деп сұрадым. – Үлкен ағасы?

– Әрине! – деп таңданды Надюша. – Мен саған айтып едім ғой. Ол соғыста, Берлинде қаза тапқан. Саша. Сенің есіңде жоқ па?

– Есімде, есімде. Жарайды, бар, бар! – деп асықтырамын Надюшаны. – Бірдеме бола қалса, маған телефон соғарсың. Жақсы ма?

...Міне, Наташа да келді. Ол шаршап, беті бозарып кетіпті. Тегі басы ауырған болар. Сонда да бұрынғыдай.

– Ал, саламатсың ба? – дейді ол. – Амансың ба?